Bu makale, yerel yönetimlerin hizmet sunumunda neden şirketleşmeyi tercih ettiğini, bu şirketlerin hukuki kimliğini ve kamu kaynaklarını korumak adına nasıl denetlendiklerini detaylı bir şekilde ele almaktadır. Günümüzde belediyeler, artan nüfus ve çeşitlenen kent ihtiyaçlarına daha esnek ve dinamik cevap verebilmek adına Türk Ticaret Kanunu’na tabi şirketler kurmakta; ancak bu durum, beraberinde ciddi bir denetim ve şeffaflık tartışmasını getirmektedir.

Çalışmanın en önemli vurgularından biri, belediye şirketlerinin "çift yönlü" doğasıdır. Bu yapılar bir yandan belediyeden ayrı, bağımsız ve özel hukuk hükümlerine tabi birer ticari işletme iken; diğer yandan sermayesinin çoğunluğu kamuya ait olduğu için belediyenin görev alanıyla sınırlı hizmet sunan birer kamu aracıdır. Makale, bu şirketlerin kamu tüzel kişisi olmadığını, ancak kamu gücüyle kuruldukları için merkezi yönetimin ve anayasal kurumların denetim ağından kaçamayacaklarını belirtmektedir.

Denetim mekanizmaları açısından makale, İçişleri, Ticaret ve Maliye Bakanlıklarının yürüttüğü sınırlı ve dolaylı denetimlerin ötesine geçerek Sayıştay'ın rolüne odaklanmaktadır. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu ile belediye şirketlerinin dış denetim kapsamına alınması, hesap verebilirlik açısından bir dönüm noktası olarak sunulmaktadır. Sayıştay’ın yürüttüğü mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimi süreçleri; şirketlerin sadece hesaplarının doğruluğunu değil, aynı zamanda kaynakları ne kadar "etkin, ekonomik ve verimli" kullandıklarını da ölçmektedir.

Sonuç olarak çalışma, özellikle 2021 yılında hazırlanan "Mahalli İdare Şirketleri Denetim Kılavuzu" gibi adımlarla denetimin standartlaştığını, ancak performans denetimi gibi alanlarda hala geliştirilmeye ihtiyaç duyulduğunu savunmaktadır. Makale, belediye şirketlerinin şeffaf yönetilmesi için özel hukuk esnekliği ile kamu denetimi arasındaki dengenin hassasiyetle korunması gerektiği mesajını vermektedir.

KONTDER

Dergimizin Kasım 2025 sayısına ulaşmak için tıklayınız...

Daha fazlası için: Yerel Yönetim ve Denetim dergimizin Kasım-2025 sayısını okuyabilirsiniz.

Dergimize mobil uygulamamız veya internet sitemiz üzerinden ulaşabilirsiniz.

Dergilerimize ulaşmak için tıklayınız...

Saygılarımızla,

KONTDER

Mobil Uygulamamızı İndirmek İçin Tıklayınız. Play Store / AppStore

 X (Twitter): @kontder   İnstagram : kontderr