BELEDİYELERİN MÜLKİYETİNDEKİ TAŞINMAZLARIN DEVLET İHALE KANUNU'NUN 51/G MADDESİ KAPSAMINDA PAZARLIK USULÜ İLE KİRAYA VERİLİP VERİLEMEYECEĞİ

Yapılan denetimlerde; Belediyelerin mülkiyetindeki bazı taşınmazların 2886 sayılı Kanun'un 51'inci maddesinin (g) bendi kapsamında pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmektedir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun “Kapsam” başlıklı 1'inci maddesinde Belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'a göre yapılacağı, “Tanımlar” başlıklı 3'üncü maddesinde ise idarenin, ihaleyi yapan daire, kurum ve kuruluşları ifade ettiği, hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun’un “İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36'ncı maddesinde de 1'inci maddede yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, diğer usullerin ancak ilgili maddelerde yazılı şartların gerçekleşmesi durumunda yapılabileceği hükmü yer almıştır. Kanun'un 3'üncü maddesinde ifade edildiği üzere bu Kanun'a tabi kurum ve kuruluşlar genel olarak "idare" olarak tanımlanmış ve bu kavram Kanun'un birçok maddesinde yer almıştır. 2886 sayılı Kanun’da “Devlet” kavramı tanımlanmamakla bazı maddelerde bu kavrama yer verilmiştir.

Söz konusu Kanun’un 51'inci maddesinde pazarlık usulüyle yapılacak işler bentler halinde tek tek sayılmıştır. Bu maddenin g bendinde; “Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,” işinin pazarlık usulü ile yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Kanun’da geçen “Devletin özel mülkiyetindeki” ve “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler” ifadeleri ile Hazineye ait olan taşınmazlar tarif edilmekte olup, belediyelerin mülkiyetinde bulunan taşınmazların bu kapsamda değerlendirilmesi, dolayısıyla İdare mülkiyetindeki taşınmazların 51/g kapsamında pazarlık usulüyle kiraya verilmesi mümkün görülmemektedir.

Kanun'un diğer maddelerinde kullanılan “idare” kavramı yerine bu maddede “Devlet” kavramı kullanılmıştır. 2886 sayılı Kanun’un diğer maddelerinde, hatta aynı maddenin diğer bentlerinde -örneğin f bendinde- Kanun’a tabi kurumlar için idare kavramı kullanılırken g bendinde “idarelerin özel mülkiyetinde” kavramı yerine “Devletin özel mülkiyetinde” ve “Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan” şeklinde ifadelerin kullanılması bu Kanun açısından Devlet kavramının idare kavramından başka bir anlam ifade ettiğini açıkça göstermektedir. Yine aynı Kanun’un 71'inci ve 81'inci maddelerinde Devlet ve mahalli idare kavramları, bu kavramların farklı anlam içerdiği anlaşılacak şekilde aynı bent içinde kullanılmıştır.

2886 sayılı Kanun'un “Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler” başlıklı 74'üncü maddesinde söz konusu hususa biraz daha açıklık getirilmiş ve tarihi ve bedii değeri olanlar hariç, hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esaslarının Maliye Bakanlığınca çıkarılacak Yönetmelikte belirleneceği ifade edilmiştir. Bahse konu Yönetmelik, 19.06.2007 Tarih ve 26557 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik” olup bu Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4'üncü maddesinde konuyla ilgili kavramlar tanımlanmıştır. Buna göre;

ç) Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer: Türk Medenî Kanunu ile diğer kanunlarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu belirtilen yerleri,

f) Hazine: Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adını,

g) Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz: Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazları,

ğ) Hazine taşınmazı: Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, ifade etmektedir.

2886 sayılı Kanun'un 75'inci maddesinde ise devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallar hakkında ecrimisil ve tahliye hususları düzenlenmiştir.

5393 sayılı Kanun'un 15'inci maddesinde yer alan “2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75'inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır” hükmü ile ecrimsil ve tahliye konularında belediye taşınmazlarının da Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar gibi değerlendirileceği yönünde düzenleme yapılmıştır.

2886 sayılı Kanun'un 51'inci maddesinin (g) bendinin belediyeler hakkında da uygulanabilmesi için bu şekilde açık bir hüküm bulunması gerekir.

Nitekim Danıştay 13'üncü Dairesinin 2013/350 Esas ve 2019/1397 Karar No.lu kararı ile 2018/237 Esas ve 2022/4904 Karar No.lu kararında da belediyelere ait taşınmazların, “Devletin özel mülkü” ve “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden” olmadığı bu nedenle aynı Kanun’un 51/g maddesi kapsamında kiralanmalarının mümkün olmadığı hususu vurgulanmıştır.

Konuyla ilgili yasal düzenlemeler ve yargı kararları göz önünde bulundurulduğunda belediyelerin mülkiyetinde olan taşınmazların, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallar kapsamında değerlendirilemeyeceği ve dolayısıyla Kanun’un 51/g maddesi kapsamında kiraya verilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemelerde Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların önemli bir kısmının yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine rağmen 2886 sayılı Kanun'un 51'inci maddesinin (g) bendi kapsamında pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmektedir.

Yukarıda sayılan nedenlerle, 2886 sayılı Kanun'un 51'inci maddesinin (g) bendinde belirtilen devletin özel mülkiyetindeki taşınmaz kavramının hazinenin özel mülkiyetinde olan taşınmazları ifade ettiği, dolayısıyla belediyelerin söz konusu maddeden yararlanarak pazarlık usulü ile kendi mülkiyetindeki taşınmazları kiraya vermesinin mevzuat hükümlerine uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Bu sebeple İdare taşınmazlarının kiraya verme işlerinin mevzuatta öngörüldüğü üzere açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Kadir ÇELİK

Sayıştay Üyesi

Dergimizin Nisan 2026 sayısına ulaşmak için tıklayınız...

Daha fazlası için: Yerel Yönetim ve Denetim dergimizin Nisan-2026 sayısını okuyabilirsiniz.

Dergimize mobil uygulamamız veya internet sitemiz üzerinden ulaşabilirsiniz.

Dergilerimize ulaşmak için tıklayınız...

Saygılarımızla,

KONTDER

Mobil Uygulamamızı İndirmek İçin Tıklayınız. Play Store / AppStore

X (Twitter): @kontder   İnstagram : kontderr    Youtube :  @kontderr