Bu makale, Türk kamu alımları sisteminde temel bir yöntem olan açık ihalenin en yaygın alternatifi haline gelen pazarlık usulü ihaleleri ve bu ihalelere karşı açılan iptal davalarını yüksek yargı kararları ışığında kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Çalışma, 2002 yılında yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun zaman içerisinde uğradığı değişikliklerle nasıl istisnalar üzerinden yürüyen bir yapıya dönüştüğünü istatistiki verilerle ortaya koyarak söze başlamaktadır.

Makalede, pazarlık usulünün aslen "idarenin sürekliliği" ilkesine dayanan istisnai bir yöntem olması gerektiği, ancak uygulamada özellikle 21/b maddesinde yer alan "öngörülemeyen olaylar" ve "ivedilik" kavramlarının geniş yorumlanmasıyla suistimallere açık bir kapı haline geldiği vurgulanmaktadır. Yazar, bu yöntemin ilana çıkma zorunluluğu bulunmayan hallerinde (b, c ve f bentleri) şeffaflık ve rekabet ilkelerinin zedelendiğine dikkat çekerek, yargının bu noktadaki denetim rolünün kritik önemini belirtmektedir.

İptal davalarının yargılama süreci usul ve esas olmak üzere iki ana başlıkta analiz edilmektedir. Usul yönünden yapılan incelemede, "idari merci tecavüzü" kavramı üzerinde durulmakta; dava açmadan önce idareye şikayet ve Kamu İhale Kurumu'na itirazen şikayet yollarının tüketilmesinin zorunluluğu Danıştay’ın güncel kararlarıyla örneklendirilmektedir. Özellikle idarenin re'sen (kendi kararıyla) ihaleyi iptal etmesi durumunda doğrudan dava açılabileceği, ancak diğer uyuşmazlıklarda zorunlu başvuru yollarının atlanamayacağı hatırlatılmaktadır.

Esas yönünden yapılan değerlendirmelerde ise, pazarlık usulünün her bir bendi (a'dan f'ye kadar) için Danıştay’ın yaklaşımı somut dosyalar üzerinden aktarılmaktadır. Örneğin, kamu güvenliğini ilgilendiren karakol veya yol ihalelerinde (21/c) yargının idarenin takdir yetkisini daha geniş yorumladığı, ancak parselasyon planı gibi aslında önceden planlanabilecek işlerde (21/b) pazarlık usulüne başvurulmasını hukuka aykırı bulduğu görülmektedir.

Sonuç olarak çalışma, kamu alım sistemindeki şeffaflığı artırmak için kanuni sınırların içtihatlarla netleştirilmesi ve Kamu İhale Kurumu’nun rehberlik rolünü güçlendirmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu makale, ihale birimlerinde görev yapan kamu personeli, hukukçular ve ihalelere katılan istekliler için pazarlık usulünün hukuki sınırlarını belirleyen teknik bir rehber niteliği taşımaktadır.

KONTDER

Dergimizin Aralık 2025 sayısına ulaşmak için tıklayınız...

Daha fazlası için: Yerel Yönetim ve Denetim dergimizin Aralık-2025 sayısını okuyabilirsiniz.

Dergimize mobil uygulamamız veya internet sitemiz üzerinden ulaşabilirsiniz.

Dergilerimize ulaşmak için tıklayınız...

Saygılarımızla,

KONTDER

Mobil Uygulamamızı İndirmek İçin Tıklayınız. Play Store / AppStore

 X (Twitter): @kontder   İnstagram : kontderr